Đại lý
Valve
Nước
Hơi
Tay gạt
Tay vặnChưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Valve
Van 3 ngã có lắp được cho mọi vị trí ba nhánh ống không
Bạn có chắc mọi vị trí có ba nhánh ống đều lắp được van 3 ngã? Thực tế, rất nhiều hệ thống dù dùng đúng loại van nhưng vẫn vận hành kém hiệu quả chỉ vì hiểu sai chức năng của van. Bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ 2 cách phân loại van 3 ngã theo chức năng, đồng thời phân tích ứng dụng phổ biến trong thực tế
1. Tổng quan về van 3 ngã
Van 3 ngã là loại van có ba ngã rẽ, thường tạo thành dạng chữ T, giúp dòng chảy không chỉ đi thẳng mà còn có thể rẽ nhánh hoặc hợp dòng. Nhờ đó van 3 ngã mang lại sự linh hoạt hơn các dòng van 2 ngã đóng/mở thông thường
2. Bản chất của van 3 ngã trong hệ thống
Về bản chất, van 3 ngã được sinh ra để giải quyết những bài toán mà van 2 ngã không làm được, như:
- Một nguồn nhưng cần cấp cho nhiều nhánh
- Hai nguồn nhưng cần gom về một tuyến
- Hệ thống cần chuyển hướng dòng chảy theo từng trạng thái vận hành
Thay vì lắp nhiều van 2 ngã kết hợp với co, tê, van 3 ngã cho phép thực hiện các chức năng đó ngay trong một thân van duy nhất. Điều này giúp hệ thống:
- Gọn hơn
- Ít mối nối hơn
- Dễ vận hành và kiểm soát hơn
Chính vì vậy, van 3 ngã không nên được hiểu là một “loại van riêng biệt”, mà là một giải pháp điều hướng dòng chảy, có thể được áp dụng trên nhiều dòng van khác nhau tùy theo mục đích sử dụng của hệ thống
3. Phân loại van 3 ngã theo chức năng
Xét theo cơ cấu đóng mở và chức năng điều khiển dòng, van ba ngã được chia thành hai nhóm chính:
3.1 Van bi 3 ngã
Van ba ngã dạng bi là dòng xuất hiện phổ biến nhất trong các hệ thống dân dụng và công nghiệp nhẹ. Bên trong van sử dụng bi cầu khoét rỗng, khi xoay tay gạt 90°, bi sẽ đổi vị trí và tạo ra các trạng thái dòng chảy khác nhau. Nhờ nguyên lý này, van 3 ngã dạng bi có những đặc trưng rất dễ nhận thấy:
- Thao tác đóng/mở nhanh chỉ với một góc xoay 90°
- Độ kín cao trong quá trình làm việc
- Kết cấu đơn giản, ít chi tiết chuyển động, dễ bảo trì
Người dùng cần lưu ý rằng, tương tự các dòng van bi, van ba ngã dạng bi không được thiết kế để điều tiết lưu lượng mà phù hợp với điều khiển cơ học nhanh, rõ ràng và dứt khoát
3.2 Van cầu ba ngã
Khác với van bi, van cầu ba ngã hoạt động dựa trên chuyển động tịnh tiến của đĩa van. Khi đóng mở, đĩa van di chuyển lên – xuống, tạo ra sự thay đổi từ từ của tiết diện dòng chảy. Chính cơ chế này giúp van cầu ba ngã có thể:
- Điều chỉnh lưu lượng mượt hơn
- Kiểm soát dòng chảy chính xác hơn so với van bi
- Phù hợp với các hệ thống cần sự ổn định cao
- Van cầu 3 ngã có khả năng điều tiết so với cơ chế của phần bi van ba ngã
4. Phân biệt cấu hình bi của van bi 3 ngã
Ở van 3 ngã dạng bi, chức năng không nằm ở số cửa, mà nằm ở cách bi bên trong được khoét rỗng và cách tay gạt được xoay. Hai cấu hình phổ biến nhất là cấu hình bi chữ L và chữ T, mỗi loại tạo ra những trạng thái dòng chảy hoàn toàn khác nhau
4.1 Van bi 3 ngã chữ L
Van ba ngã dạng bi chữ L có bi được khoét rỗng theo hình chữ L. Điều này khiến dòng chảy chỉ có thể đi theo một hướng tại một thời điểm. Dòng chảy của loại van ba ngã chữ L thay đổi theo thao tác xoay:
- Ở vị trí ban đầu, dòng chảy đi từ cửa A → cửa B
- Khi xoay tay gạt 90°, bi đổi hướng và dòng chảy chuyển sang cửa A → cửa C
- Không có trạng thái nào cho phép mở đồng thời cả 3 cửa
4.2 Van bi 3 ngã chữ T
Van bi 3 ngã chữ T có bi khoét rỗng theo hình chữ T, cho phép nhiều trạng thái dòng chảy hơn so với chữ L. Dòng chảy của van 3 ngã chữ T thay đổi theo thao tác xoay:
- Ở một vị trí xoay, dòng chảy có thể đi từ cửa A → cửa B
- Ở vị trí khác, dòng chảy chuyển sang cửa A → cửa C
- Ở vị trí trung gian hoặc cấu hình cho phép, cả 3 cửa A – B – C có thể mở cùng lúc
Người dùng có thể hình dung dòng bi của van ba ngã chữ T như một ngã ba giao thông, nơi dòng chảy có thể:
- Rẽ trái
- Rẽ phải
- Hoặc tỏa ra 3 hướng cùng lúc
Nhờ đó, van bi 3 ngã chữ T cho phép chia hoặc trộn dòng linh hoạt, đồng thời giảm số lượng van 2 ngã và co tê cần lắp trong hệ thống
5. Sự khác biệt của van bi 3 ngã của Minh Hòa
Trong nhóm van bi 3 ngã dùng cho nước sạch, van bi Miha ba ngả của Minh Hòa được định hướng khá rõ ràng về vật liệu, kích thước và chức năng sử dụng, thay vì mở rộng quá nhiều cấu hình:
- Vật liệu đồng thau: Phù hợp cho nước sạch, độ bền ổn định trong điều kiện sử dụng thông thường
- Duy nhất kích thước DN15: Thích hợp cho các nhánh cấp nước nhỏ, dễ lắp đặt
- Sử dụng cấu hình bi chữ T: Cho phép chia nhánh 2 hoặc trộn 3 dòng nước linh hoạt
- Vận hành tay gạt: Đóng/mở nhanh, tiết kiệm không gian lắp đặt
6. Kiểu kết nối của van 3 ngã
Van 3 ngã không bị giới hạn bởi một kiểu kết nối cố định. Tùy theo vật liệu van, kích thước và hệ thống sử dụng, van 3 ngã có thể được thiết kế với nhiều dạng kết nối khác nhau, trong đó phổ biến nhất là:
- Kết nối ren:
- Là kiểu kết nối thông dụng nhất đặc biệt ở các kích thước nhỏ như DN15/DN20
- Áp dụng cho van 3 ngã bằng đồng, inox và nhựa
- Ưu điểm nổi bật nhất là dễ lắp đặt và dễ thay thế
- Kết nối mặt bích:
- Xuất hiện ở các dòng van 3 ngã kích thước lớn
- Thường thấy ở van 3 ngã bằng inox
- Ưu điểm là độ kín và độ ổn định cao cùng với chịu được áp tốt
7. Ứng dụng thực tế của van bi 3 ngã
Nhiều người dùng nghĩ rằng van 3 ngã có thể được dùng cho mọi vị trí có ba nhánh ống. Câu trả lời là:
Không phải cứ vị trí có ba nhánh ống giao nhau là có thể lắp van bi 3 ngã
Van ba ngã dạng bi chỉ phát huy đúng chức năng khi được lắp tại điểm giao của ba đoạn ống bố trí theo dạng chữ T vuông góc. Trong các vị trí đường ống dạng chữ T, dòng bi của van 3 ngã phát huy hiệu quả trong ứng dụng sau:
- Chuyển hướng dòng chảy từ một nguồn sang nhánh A hoặc nhánh B
- Chia một nguồn cấp thành hai nhánh song song
- Trộn hai nguồn về một tuyến ống chung (với cấu hình chữ T)
- Thay thế tổ hợp nhiều van 2 ngã và co tê, giúp hệ thống gọn và dễ vận hành hơn
- Duy trì dòng chảy khi bảo trì một nhánh
- Chuyển dòng tạm thời mà không cần tháo lắp đường ống
Ngược lại, van ba ngã dạng bi không phù hợp để lắp cho tuyến ống dạng chữ Y hay các nhánh không vuông góc. Trong trường hợp này, việc lắp van thường:
- Khó căn chỉnh hướng dòng
- Làm lệch dòng chảy bên trong thân van
- Sai nguyên lý làm việc của van 3 ngã
Với các tuyến chữ Y, người dùng nên sử dụng co Y chuyên dụng hoặc thiết kế lại đường ống, thay vì cố lắp van ba ngã không đúng kỹ thuật
Chúng tôi - tác giả MHV của VanMinhHoa.com, là nhóm tác giả thực hiện các bài viết chia sẻ. Dựa trên kiến thức thực tế có được từ nhà máy, kiến thức liên quan đến ngành valve (van) các tiêu chuẩn về ống và valve, kiến thức vật liệu chế tạo van,... Tác giả chia sẻ kiến thức chuyên môn chuyên sâu tới người dùng và độc giả
