Van chữ ngã thường được nhắc đến trong các hệ thống hơi công nghiệp, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng bản chất và vai trò của loại van này. Bài viết này sẽ làm rõ 5 điểm quan trọng cần hiểu về van chữ ngã, từ cấu tạo, vật liệu, phạm vi sử dụng đến cách phân biệt với van cầu hơi đồng
1. Van chữ ngã là gì
Van chữ ngã là cách gọi dựa trên hình dáng thân van, khi quan sát từ bên ngoài có thể thấy thân van không đi thẳng, cũng không tạo góc vuông gấp khúc, mà được uốn cong lệch trục, giống như dấu ngã “~”

Về bản chất kỹ thuật, van chữ ngã chính là một dạng van cầu, được thiết kế chuyên biệt cho hệ thống hơi. Cũng giống như các loại van cầu khác, dòng lưu chất trong van chữ ngã bị đổi hướng và chịu sự điều tiết bởi đĩa van, giúp kiểm soát dòng hơi một cách ổn định
Như vậy, van chữ ngã không phải một loại van hoàn toàn khác, mà là một biến thể của van cầu, được tối ưu hình dáng để phù hợp hơn cho hệ thống hơi
2. Vật liệu sản xuất của van hơi chữ ngã
Van hơi chữ ngã chủ yếu được sản xuất bằng inox và gang, trong đó inox (304, 316) là vật liệu phổ biến nhất cho dạng thân chữ ngã. Nguyên nhân xuất phát từ đặc thù làm việc của van chữ ngã gồm:
- Nhiệt độ vận hành cao
- Áp suất lớn
- Chu kỳ đóng mở lặp lại liên tục
- Môi trường có hơi nước và nước ngưng

Đối với vật liệu đồng, các thương hiệu có sản xuất để sử dụng cho van hơi, nhưng không phát triển theo hình dáng chữ ngã. Thay vào đó, đồng được ứng dụng để sản xuất van cầu hơi có hình dáng thân thẳng, kết cấu truyền thống, điển hình như các dòng van hơi Minh Hòa
3. Van chữ ngã dùng trong hệ thống nào
Việc lựa chọn van chữ ngã thường xuất phát từ yêu cầu kỹ thuật của hệ thống, chứ không đơn thuần là thay thế cho các loại van thông thường. Trong thực tế, van chữ ngã thường được lắp đặt trong các hệ thống sau:
- Hệ thống hơi nóng công nghiệp: Nơi hơi vận hành liên tục với nhiệt độ và áp suất cao
- Dây chuyền sản xuất thực phẩm, dược phẩm: Yêu cầu dòng hơi ổn định, hạn chế xung lực và rung động
- Nhà máy sử dụng hơi cho gia nhiệt, sấy, tiệt trùng: Cần kiểm soát hơi chính xác và bền bỉ theo thời gian

Từ những ứng dụng này, hình dáng thân van hơi chữ ngã phát huy rõ lợi thế:
- Dòng hơi đổi hướng theo đường cong, đi êm và ổn định hơn
- Giảm hiện tượng va đập và mài mòn cục bộ bên trong thân van
- Hạn chế rung động, góp phần kéo dài tuổi thọ của van và đường ống
4. Khác biệt của van hơi chữ ngã và van cầu hơi đồng
Khi lựa chọn van cho hệ thống hơi, nhiều người dùng thường nhầm lẫn giữa van hơi chữ ngã và van cầu hơi đồng, do cả hai đều thuộc nhóm van cầu dùng cho hơi. Tuy nhiên, hai dòng van này được thiết kế cho những điều kiện vận hành khác nhau là:
- Hình dáng và kết cấu thân van
- Van hơi chữ ngã: Thân van uốn cong, dòng hơi đổi hướng theo đường cong mềm
- Van cầu hơi đồng: Thân thẳng, kết cấu truyền thống của van cầu
- Điều kiện làm việc
- Van chữ ngã: Làm việc tốt trong môi trường nhiệt độ cao, áp suất lớn, vận hành liên tục
- Van cầu hơi đồng: Phù hợp hệ thống hơi quy mô nhỏ – trung bình, tần suất vận hành không quá khắc nghiệt
- Mục đích sử dụng
- Van hơi chữ ngã: Giải quyết bài toán ổn định dòng hơi, giảm xung lực và mài mòn
- Van cầu hơi đồng: Tập trung vào đóng mở, điều tiết cơ bản, dễ lắp đặt và bảo trì
- Tính phổ biến trong thực tế
- Van chữ ngã: Thường xuất hiện trong nhà máy, dây chuyền công nghiệp
- Van cầu hơi đồng: Phổ biến trong các hệ thống hơi phụ trợ, thiết bị kỹ thuật, công trình dân dụng

5. Hiểu đúng để chọn van hơi chữ ngã
Khi lựa chọn van cho hệ thống hơi, điều quan trọng không nằm ở việc chọn van “đắt hơn” hay “to hơn”, mà là chọn đúng loại van cho đúng điều kiện vận hành. Van chữ ngã là một ví dụ điển hình: Nếu không hiểu rõ bản chất, rất dễ nhầm lẫn với các dòng van hơi khác và dẫn đến lựa chọn không phù hợp. Khi đó người dùng cần nắm một số điểm như sau:
- Van chữ ngã thực chất là van hơi chữ ngã bằng inox hoặc gang, được thiết kế cho hệ thống hơi có yêu cầu cao về nhiệt độ, áp suất và độ ổn định. Trên thị trường gần như không tồn tại van chữ ngã bằng đồng do vật liệu đồng không được tối ưu cho hình dáng và điều kiện làm việc của kết cấu chữ ngã
- Van cầu hơi đồng Minh Hòa không phải là van chữ ngã, mà là dạng van cầu hơi thân thẳng, phù hợp cho các hệ thống hơi nhẹ và trung bình, nơi áp suất, nhiệt độ và tần suất vận hành ở mức vừa phải
- Hiểu đúng bản chất van chữ ngã ngay từ đầu chính là cách đơn giản nhất để chọn đúng van, lắp đúng vị trí và vận hành hệ thống hiệu quả lâu dài

Chúng tôi - tác giả MHV của VanMinhHoa.com, là nhóm tác giả thực hiện các bài viết chia sẻ. Dựa trên kiến thức thực tế có được từ nhà máy, kiến thức liên quan đến ngành valve (van) các tiêu chuẩn về ống và valve, kiến thức vật liệu chế tạo van,... Tác giả chia sẻ kiến thức chuyên môn chuyên sâu tới người dùng và độc giả









































