Van phao điện – 5 vấn đề âm thầm phá hỏng máy bơm

1. Van phao điện là gì

Van phao điện là thiết bị dùng để nhận biết mực nước trong bể chứa và phát tín hiệu điện nhằm điều khiển quá trình cấp hoặc ngắt nước một cách tự động. Khi mực nước trong bể thay đổi, phao sẽ thay đổi vị trí và kích hoạt tiếp điểm điện bên trong và từ đó ra lệnh cho máy bơm hoặc van điện từ hoạt động hoặc dừng lại

2. Van phao điện có phải là van đóng nước không

Bản chất của van phao điện không nằm ở việc đóng hay mở dòng nước, mà nằm ở chức năng cảm biến mực nước và phát tín hiệu điều khiển. Thiết bị này hoạt động như một “công tắc theo mực nước”, thay đổi trạng thái khi mực nước lên hoặc xuống đến ngưỡng xác định.

Khi mực nước thay đổi, phao bên trong van phao điện sẽ dịch chuyển và kích hoạt tiếp điểm điện. Tín hiệu này được dùng để:

• Bật hoặc tắt máy bơm nước
• Hoặc điều khiển van điện từ trong hệ thống

Nói cách khác, van phao điện không trực tiếp tham gia vào quá trình cấp nước, mà đóng vai trò ra quyết định cho thiết bị khác thực hiện việc cấp hoặc ngắt nước. Đây cũng là lý do trong tài liệu nước ngoài, van phao điện thường được xếp vào nhóm thiết bị điều khiển mực nước chứ không phải nhóm van phao cơ

3. Cách gọi khác của van phao điện

Van phao điện được gọi bằng nhiều tên khác nhau. Những cách gọi này không tạo ra các loại thiết bị khác nhau, mà chỉ phản ánh cách người dùng nhìn vào chức năng hoặc kết quả vận hành của cùng một nguyên lý.

3.1 Phao điện tự ngắt nước

Phao điện tự ngắt nước là cách gọi dựa trên hiện tượng người dùng quan sát được. Khi nước đầy bể, hệ thống cấp nước dừng lại, nên người dùng cảm nhận là nước được tự ngắt. Tuy nhiên về mặt kỹ thuật van phao điện không trực tiếp ngắt nước mà chỉ phát tín hiệu để ngắt thiết bị khác.

Vì vậy, cụm từ phao điện từ ngắt nước là cách nói quen thuộc trong đời sống mà không phản ánh đúng cơ chế bên trong của van phao điện

3.2 Phao bơm nước tự động

Phao bơm nước tự động là cách gọi chính xác nhất về mặt chức năng. Trong trường hợp này, van phao điện được sử dụng để điều khiển máy bơm:

• Mực nước thấp → Phao phát tín hiệu → Bơm chạy
• Mực nước đầy → Phao đổi trạng thái → Bơm dừng

Thuật ngữ phao bơm nước tự động mô tả đúng vai trò của van phao điện trong các hệ thống:

• Bể ngầm – bể mái
• Trạm bơm dân dụng
• Hệ thống cấp nước không có người giám sát

3.3 Phao điện thông minh

Phao điện thông minh là cách gọi mang tính truyền thông và marketing nhiều hơn kỹ thuật. Sự thông minh ở đây không nằm ở bản thân phao, mà nằm ở cách hệ thống được cấu hình. Một van phao điện được gọi là van phao thông minh khi:

Do đó, phao điện chỉ là một phần trong hệ thống điều khiển, còn mức độ “thông minh” phụ thuộc vào cách thiết kế và đấu nối tổng thể

4. Sự cố khi bơm nước không có van phao điện

Khi hệ thống bơm không sử dụng van phao điện, máy bơm không thể tự nhận biết mực nước trong bể. Điều này dễ dẫn đến một chuỗi sự cố liên tiếp nếu bể đã cạn nhưng bơm vẫn chạy như:

• Bơm mất khả năng làm mát: Không còn nước lưu thông để làm mát, nhiệt sinh ra trong quá trình vận hành không được giải tỏa
• Nhiệt độ tăng nhanh: Nhiệt tích tụ khiến cuộn dây và các chi tiết bên trong chịu tải lớn hơn mức cho phép
• Phớt bơm làm việc trong trạng thái khô: Mất lớp bôi trơn, phớt nhanh mòn và dễ rò rỉ
• Cánh bơm chịu ma sát lớn: Vận hành khô làm tăng ma sát, gây hao mòn và giảm hiệu suất
• Việc khởi động và dừng bơm không đúng thời điểm dễ gây hao điện ảnh hưởng tuổi thọ cuộn dây và máy bơm nhanh xuống cấp

Những sự cố này thường chỉ được phát hiện sau khi máy bơm đã hư hỏng. Trong khi đó, việc lắp van phao điện hoặc phao điện tự ngắt nước giúp ngắt bơm ngay khi mực nước xuống thấp, từ đó bảo vệ máy bơm và đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, ổn định hơn

5. Van phao điện khác gì phao cơ

Sự khác nhau giữa van phao điện và phao cơ thể hiện rõ nhất ở nguyên lý hoạt động và cách lắp đặt trong hệ thống bơm nước. Đây cũng là hai yếu tố quyết định việc nên dùng loại nào cho từng ứng dụng cụ thể.

5.1 Nguyên lý hoạt động của van phao điện và phao cơ

Dù đều có nhiệm vụ kiểm soát mực nước trong bể, nhưng phao cơ và van phao điện hoạt động theo hai nguyên lý hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt này quyết định trực tiếp đến phạm vi ứng dụng của từng loại.

• Van phao cơ hoạt động bằng cơ học và đóng – mở nước trực tiếp
• Van phao điện không đóng nước trực tiếp mà cảm nhận mực nước và phát tín hiệu điện để điều khiển thiết bị khác phổ biến nhất là máy bơm nước

5.2 Cách lắp đặt của van phao điện và phao cơ

Sự khác nhau về nguyên lý hoạt động dẫn đến cách lắp đặt rất khác nhau giữa phao cơ và van phao điện

• Van phao cơ: Toàn bộ cụm phao và thân van thường được lắp trực tiếp trong bể, tiếp xúc với nước gần như hoàn toàn
• Van phao điện: Chỉ có phần phao cảm biến mực nước tiếp xúc với nước. Phần tiếp điểm điện, dây đấu nối hoặc bộ điều khiển thường được bố trí bên ngoài bể hoặc ở vị trí khô ráo

6. Kết luận về van phao điện

Van phao điện là giải pháp kiểm soát mực nước hiệu quả cho các hệ thống phao bơm nước tự động, đặc biệt trong những trường hợp sử dụng máy bơm và khó theo dõi thủ công. Khác với phao cơ chỉ đóng – mở nước trực tiếp, van phao điện hoạt động theo nguyên lý cảm biến mực nước và ra tín hiệu điều khiển, giúp máy bơm tự ngắt khi bể đầy và tự dừng khi mực nước xuống thấp

Nếu người dùng vẫn còn đang băn khoăn chưa biết chọn loại nào hãy liên hệ đại lý van Minh Hòa để được tư vấn về các dòng van phao Minh Hòa cho phù hợp từng hệ thống